Najczarniejszy dzień Sił Powietrznych: wspomnienie katastrofy pod Mirosławcem

Samolot CASA C-295M o numerze bocznym 019 przewoził oficerów Sił Powietrznych uczestniczących w 50. Konferencji Bezpieczeństwa Lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych RP. Trasa lotu miała przebiegać na trasie: Warszawa-Okęcie – Powidz – Poznań-Krzesiny – Mirosławiec – Świdwin – Kraków-Balice.

CASA C-295M był wówczas jednym z dwóch najnowszych egzemplarzy samolotów tego typu, jakimi dysponowało Wojsko Polskie. Maszyna została wyprodukowana zaledwie rok wcześniej i miała wylatanych niespełna 400 godzin. Wnętrze samolotu zostało dostosowane do przewozu pasażerów: w przedniej części kabiny ładunkowej zamontowano 12 miękkich foteli, a w tylnej – oprócz siedzeń bocznych – dodatkowy rząd dla sześciu osób. Łącznie samolot mógł pomieścić 49 pasażerów.

Przebieg lotu przed katastrofą 

Start z Okęcia nastąpił o 16:51. Na pokładzie znajdowało się 4 członków załogi i 41 pasażerów. W Powidzu maszyna wylądowała o 17:35, gdzie opuściło ją 10 pasażerów. O 17:51 samolot wystartował do Poznania-Krzesin, gdzie wylądował o 18:11. Już o 18:24 skierował się do Mirosławca.

Do lądowania w Mirosławcu samolot podchodził dwukrotnie. Po drugim podejściu na wysokości 200 metrów samolot stracił sterowność. Maszyna runęła na ziemię około 1300 metrów przed początkiem pasa startowego i 320 metrów na lewo od jego osi. Była godzina 19:07. 

Do zderzenia doszło na terenie zalesionym, tuż przed torami linii kolejowej nr 410. Maszyna uległa całkowitemu zniszczeniu, a jej fragmenty zostały rozrzucone na przestrzeni około 50 metrów. W zbiornikach mogło znajdować się 2700-2800 kg paliwa, które zapaliło się po uderzeniu. Pożar ugaszono o 20:20. W trakcie katastrofy zostało powalonych lub ściętych siedem drzew o średnicy 20-30 centymetrów. Nikt z obecnych na pokładzie nie przeżył. 

W katastrofie zginęli: 

• gen. bryg. Andrzej ANDRZEJEWSKI, dowódca Brygady Lotnictwa Taktycznego, pilot instruktor;

• płk Dariusz MACIĄG, dowódca 21. Bazy Lotniczej;

• płk Jerzy PIŁAT, dowódca 12. Bazy Lotniczej;

 • ppłk Wojciech MANIEWSKI, dowódca 40. Eskadry Lotnictwa Taktycznego;

• ppłk Zbigniew KSIĄŻEK, zastępca dowódcy 22. Bazy Lotnictwa Taktycznego;

• ppłk Dariusz PAWLAK, dowódca dywizjonu 12. Bazy Lotniczej;

• ppłk Zdzisław CIEŚLIK, szef Szkolenia Brygady Lotnictwa Taktycznego, pilot instruktor;

• mjr Robert MAJ, Brygada Lotnictwa Taktycznego, pilot instruktor;

• mjr Mirosław WILCZYŃSKI, 1. Brygada Lotnictwa Taktycznego,

• mjr Grzegorz JUŁGA, dowódca Klucza Technicznego, 8. Eskadra Lotnictwa Taktycznego;

• mjr Jarosław HAŁADUS, szef Sekcji Techniki Lotniczej 13. Eskadry Lotnictwa Transportowego;

• mjr Piotr FIRLINGER, szef Sekcji Techniki Lotniczej 21. Bazy Lotniczej;

• mjr Krzysztof SMOŁUCHA, Oddział Operacyjny A3 Dowództwa Sił Powietrznych;

• kpt. Karol SZMIGIEL, dowódca Klucza Technicznego 8. Eskadry Lotnictwa Taktycznego;

 • kpt. Paweł ZDUNEK, dowódca Klucza Lotniczego 8. Eskadry Lotnictwa Taktycznego;

• kpt. Leszek ZIEMSKI, inspektor bezpieczeństwa lotów 40. Eskadry Lotnictwa Taktycznego;

• kpt. Grzegorz STEPANIUK, szef Sekcji Techniki Lotniczej 40. Eskadry Lotnictwa Taktycznego;

• por. Robert KUŹMA, starszy instruktor 13. Eskadry Lotnictwa Transportowego;

• por. Michał SMYCZYŃSKI, starszy pilot 13. Eskadry Lotnictwa Transportowego;

• sierż. Janusz ADAMCZYK, starszy technik samolotu 13. Eskadry Lotnictwa Transportowego.

Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Wyborcza.pl

Przyczyny katastrofy 

Przyczyny wypadku analizowała Komisja Badania Wypadków Lotniczych. 2 kwietnia 2008 roku komisja przedstawiła raport z prac. Raport wskazywał, że katastrofa była wynikiem splotu wielu niekorzystnych czynników, m.in.: błędów załogi oraz kontrolera w Mirosławcu. Załoga za każdym z dwóch podejść leciała za wysoko, nie posługiwała się systemem nawigacyjnym ESR, nie obserwowała przyrządów w końcowym etapie zejścia. Kontroler w 12. Bazie nie miał doświadczenia w sprowadzaniu samolotów typu CASA. Według komisji do katastrofy przyczyniły się również: niewłaściwa organizacja lotów i szkolenia w 13. ELT, niewystarczające doświadczenie załogi, trudne warunki atmosferyczne.

Pomnik upamiętniający ofiary katastrofy 

30 marca 2008 roku w Mirosławcu odsłonięto pomnik upamiętniający dwudziestu żołnierzy Sił Powietrznych, którzy zginęli w katastrofie. Monument znajduje się w pobliżu miejsca tragedii. Głównym elementem jest duży głaz z tablicą (stylizowaną na lotniczą szachownicę), na której umieszczono napis "Utraceni, lecz nie zapomniani, pokonani nie w walce, lecz przez los" oraz nazwiska tragicznie zmarłych. Obok ustawiono drewniany krzyż i statecznik rozbitej maszyny z numerem taktycznym "019".

Anna Gorczyca