Bożena Dykiel

Bożena Dykiel — jedna z najbardziej charakterystycznych i cenionych polskich aktorek teatralnych i filmowych — przez ponad pięć dekad tworzyła role, które na trwałe zapisały się w kulturze. Charyzmatyczna, energetyczna, obdarzona niezwykłym temperamentem i talentem komediowym, zachwycała zarówno na scenie, jak i w kinie. Bożena Dykiel urodziła się 26 sierpnia 1948 r. w Grabowie koło Kolna. Po przeprowadzce rodziny do Warszawy ukończyła XLIV Liceum Ogólnokształcące im. Antoniego Dobiszewskiego (obecnie im. Stefana Banacha). Jej talent aktorski jako jedna z pierwszych dostrzegła polonistka Teresa Wiśniewska, która zachęciła przyszłą artystkę do zdawania do szkoły teatralnej. Warszawską PWST ukończyła w 1971 roku. Już na studiach występowała w Studenckim Teatrze Satyryków, a w latach 1972–1985 była związana z Teatrem Narodowym w Warszawie, kierowanym wówczas przez Adama Hanuszkiewicza. Dykiel wielokrotnie podkreślała, że to właśnie dzięki niemu zagrała swoje najważniejsze role sceniczne — Hanuszkiewicz był jej mentorem i przewodnikiem. 8 lutego 1974 roku na scenie „Balladyny” w reżyserii Hanuszkiewicza wjechała na Hondzie jako zjawiskowa Goplana — rola ta przeszła do historii polskiego teatru. Była także Muzą w „Beniowskim”, Julią w „Trzy po trzy”, Panną Młodą w „Weselu” oraz romantyczną Heleną w „Wacława dziejach” Garczyńskiego. Współpracowała również z wieloma warszawskimi teatrami, m.in. Sceną Prezentacje, Teatrem Nowym, Syreną i Komedią, występując w spektaklach wybitnych twórców, takich jak Aleksander Bardini, Helmut Kajzar czy Konrad Swinarski. W kinie zadebiutowała w 1971 roku rolą autostopowiczki w filmie „Uciec jak najbliżej”. Rok później stworzyła jedną ze swoich pierwszych ważnych kreacji — Kasię w „Weselu” Andrzeja Wajdy. Współpracę z Wajdą Dykiel nazywała najlepszą szkołą filmową: „Teatru uczył mnie Hanuszkiewicz, filmu — Wajda!” — mówiła. W „Ziemi obiecanej” zagrała temperamentną Madę Müller, córkę niemieckiego fabrykanta zakochaną w Karolu Borowieckim. Choć jej dorobek jest niezwykle różnorodny, widzowie często kojarzą ją przede wszystkim z rolami komediowymi — pełnymi energii, humoru i charakteru. Wystąpiła m.in. u Janusza Zaorskiego („Awans”), Ryszarda Bugajskiego („Przesłuchanie”), Janusza Morgensterna („Trzeba zabić tę miłość”), Jerzego Hoffmana („Znachor”) czy Marka Koterskiego („Dzień świra”). Ogromną popularność zdobyła dzięki niezapomnianym rolom u Stanisława Barei — w „Alternatywach 4” i w „Brunecie wieczorową porą”. Przez ponad 22 lata wcielała się także w postać Marii Zięby w serialu „Na Wspólnej”, zdobywając sympatię widzów. Od pewnego czasu nie pojawiała się na planie z powodu problemów zdrowotnych. W 2021 roku przeszła zabieg wszczepienia sztucznej zastawki aortalnej, jednak mimo choroby starała się żyć aktywnie i z optymizmem. W 2025 roku Bożena Dykiel została uhonorowana własną gwiazdą w Łódzkiej Alei Gwiazd. Zmarła w wieku 77 lat.

Zdjęcie profilowe: Dominik Gajda/Agencja Wyborcza.pl