Jadwiga Puzynina
Wspomnienie
Mija pierwsza rocznica śmierci profesor Jadwigi Puzyniny – wybitnej językoznawczyni i badaczki literatury, która przez lata zgłębiała i popularyzowała twórczość Cypriana Kamila Norwida. Order Orła Białego, którym została odznaczona, Profesorka dedykowała właśnie Norwidowi. Jadwiga Puzynina, z domu Zapolska, urodziła się 29 stycznia 1928 roku w Rożyszczach na Wołyniu. Jako 15‑latka wstąpiła do Szarych Szeregów. Po wojnie, w 1946 roku, ukończyła VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie, a w 1951 roku – studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Władze komunistyczne nie zgodziły się na zatrudnienie jej na uniwersytecie, dlatego swoje zainteresowania naukowe rozwijała Instytucie Badań Literackich PAN pod kierunkiem prof. Renaty Mayenowej. Od 1956 roku pracowała już na Uniwersytecie Warszawskim. W 1960 roku uzyskała stopień doktora, w 1969 – doktora habilitowanego, a w 1987 roku otrzymała tytuł profesora. W rzeczywistości miała prawo do tego tytułu znacznie wcześniej, jednak z powodów politycznych jej nominacja była przez 12 lat blokowana w Ministerstwie Nauki. W 1976 roku podpisała „Memoriał 101”, protest skierowany do Sejmu PRL przeciw propozycjom proradzieckich zmian w Konstytucji. Współpracowała z Komitetem Obrony Robotników, a w stanie wojennym pomagała represjonowanym studentom. 13 maja 1982 roku została internowana i przez kilka dni przetrzymywana w więzieniu w Olszynce Grochowskiej. W 1983 roku na Wydziale Polonistyki UW powołała Pracownię Słownika Języka Cypriana Kamila Norwida. Efektem pracy Profesorki i zespołu było przygotowanie wielu konferencji popularyzujących twórczość Norwida oraz opracowanie internetowego słownika języka poety, z którego do dziś korzystają norwidolodzy. W badaniach naukowych koncentrowała się także na języku wartości i etyce słowa. Profesor Puzynina wielokrotnie wyrażała troskę o kondycję współczesnego języka polskiego. „Współczesna polszczyzna staje się uboga, mało w niej instynktu twórczego. (…) Język Polaków odznacza się kłótliwością, agresją i bardzo dużo jest w nim ocen negatywnych. Brakuje natomiast chęci porozumienia, przyjacielskich kontaktów, bliskości” – mówiła w 2008 roku. Była autorką i współautorką podręczników do języka polskiego dla szkół średnich. Od 1996 roku zasiadała w Radzie Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, współtworząc kolejne uchwały ortograficzne. Należała również do Polskiej Akademii Umiejętności, Komitetu Językoznawstwa PAN oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Zasiadała w zarządzie Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. Za swoją działalność została uhonorowana m.in.: Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2007), Medalem Uniwersytetu Warszawskiego (2008), nagrodą im. Księdza Idziego Radziszewskiego (2009), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2011), medalem „Zasłużony dla Polszczyzny” (2013). Przez 54 lata była żoną Czesława Marii Puzyny. Miała troje dzieci: Wojciecha, Stanisława i Joannę. Jadwiga Puzynina zmarła 8 lutego 2025 roku, w wieku 97 lat. Spoczęła w Świątyni Opatrzności Bożej.