Erich Anton Paul von Däniken

Popularyzował teorie o pozaziemskich cywilizacjach odwiedzających Ziemię w prehistorii i starożytności. Jego twórczość inspirowała miłośników fantastyki i sensacji, choć środowisko naukowe konsekwentnie odrzucało jego tezy jako pseudonaukowe. Urodził się w niewielkim Zofingen w południowo-zachodniej Szwajcarii. W czasie nauki w Kolegium św. Michała we Fryburgu zainteresował się zagadkami dawnych cywilizacji. W inspiracji tekstami religijnymi zaczął formułować poglądy, które później stały się podstawą jego teorii paleoastronautycznych. Początkowo pracował w branży hotelarskiej, dochodząc do stanowiska dyrektora hotelu. W 1968 roku wydał swoją pierwszą i najsłynniejszą książkę "Wspomnienia z przyszłości: nierozwiązane zagadki przeszłości " (Chariots of the Gods). Próbował w niej dowieść, że rozwój religii, mitów i technologii w starożytnych kulturach był efektem kontaktów z zaawansowanymi cywilizacjami pozaziemskimi. W kolejnych publikacjach przekonywał, że monumentalne budowle – takie jak piramidy egipskie, Stonehenge czy rysunki na pustyni Nazca – nie mogły powstać przy użyciu znanych ówczesnym ludziom technik. Według niego starożytni korzystali z wiedzy przekazanej przez istoty spoza Ziemi. Interpretował również fragmenty Biblii, Mahabharaty czy eposu o Gilgameszu jako opisy spotkań z kosmitami. Sodomę i Gomorę uważał za ofiary starożytnej eksplozji jądrowej, a wizję proroka Ezechiela – za opis lądowania statku kosmicznego. Choć von Däniken zdobył olbrzymią popularność, jego teorie zostały przez naukowców jednoznacznie zakwalifikowane jako pseudonaukowe. Weryfikacja części jego twierdzeń wykazała, że były nieprawdziwe lub oparte na niezweryfikowanych relacjach. Przykładem jest historia tzw. metalowej biblioteki w jaskini Tayos w Ekwadorze, którą pisarz miał rzekomo widzieć osobiście. W 1976 roku zorganizowano dużą wyprawę badawczą z udziałem ponad stu uczestników, w tym Neila Armstronga jako honorowego przewodnika. Nie znaleziono żadnych śladów artefaktów, o których pisał von Däniken. Choć nie zapisał się w historii nauki jako odkrywca, jego twórczość szeroko komentowano w publikacjach naukowych i popularnonaukowych, gdzie szczegółowo wykazywano błędy w jego rozumowaniu. Niezależnie od krytyki, osiągnął ogromny sukces wydawniczy – jego książki przetłumaczono na ponad trzydzieści języków, a ich łączny nakład przekroczył 60 milionów egzemplarzy (stan na 1999 rok). Na podstawie jego prac powstawały filmy i komiksy. Zmarł w Interlaken wieku 90 lat.

Zdjęcie profilowe: Fot. Małgorzata Kujawka/Agencja Wyborcza.pl