Jurij Afanasjew

Jurij Afanasjew

Ur. 1934-09-05 Zm. 2015-09-14

Wspomnienie

Ceniony rosyjski historyk i demokratyczny polityk, zmarł w Moskwie w wieku 81 lat. Jurij Afanasjew był wieloletnim rektorem Moskiewskiego Instytutu Archiwalno-Historycznego, a następnie Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego, odważnej antystalinowskiej uczelni. Stał u źródeł ruchu demokratycznego u schyłku ZSRR. Był współprzewodniczącym ugrupowania Demokratyczna Rosja, które stanowiło zaplecze polityczne Borysa Jelcyna. Wraz z dysydentem i obrońcą praw człowieka Andriejem Sacharowem współtworzył słynną Międzyregionalną Grupę Deputowanych. Afanasjew był głośnym krytykiem polityki historycznej Kremla, zwłaszcza zainicjowanej w 2009 roku kampanii przeciwko "fałszowaniu historii na szkodę interesów Rosji". Za najważniejszy jej przykład uznał II wojnę światową. "Wielu [Rosjan] do dzisiaj nie zrozumiało istoty jej przyczyn i początku ani jej zakończenia i wyników" - zauważył. "W tej samej mierze był wrogiem bolszewizmu, co wielkorosyjskiej czarnej sotni, brzydził się szowinizmem oraz antysemityzmem i uparcie przed tymi wirusami przestrzegał. (...) Jego wystąpienia w prasie i przemówienia w rosyjskim parlamencie pokazywały twarz Rosji nowoczesnej, demokratycznej i nielękającej się prawdy" - wspominał go Adam Michnik. "Jurij nie znosił polityki Putinowskiej, która przekształcała Rosję w kraj niewolników i panów. Putinowska Rosja zarzucała mu szkalowanie ojczyzny, pedagogikę wstydu, rusofobię, związki z cudzoziemskimi instytucjami na szkodę Rosji. A on kochał Rosję, swoją ojczyznę, i dlatego stale walczył o prawdę i wolność. Na tym polegał jego patriotyzm" - napisał Michnik. W 2003 r. za wybitny wkład w rozwój stosunków polsko-rosyjskich został przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP.

Redakcja

Zdjęcie profilowe: Filip Klimaszewski / Agencja Gazeta