Jeśli jesteś członkiem rodziny osoby zmarłej i poniosłeś koszty jej pochówku, przysługuje ci zasiłek pogrzebowy z ZUS lub KRUS w wysokości 7 tys. zł. Wystarczy, że masz rachunek za urnę czy trumnę.
Od 1 stycznia 2026 roku kwota zasiłku pogrzebowego wzrosła z 4 tys. zł do 7 tys. zł, co jest największą podwyżką od lat. Poprzednia kwota zasiłku nie była zmieniana od 2011 roku. Nowe przepisy przewidują również możliwość corocznej waloryzacji świadczenia – od 1 marca danego roku, jeśli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5 proc.
Ważne: nowa wysokość zasiłku zależy od daty śmierci zmarłego, a nie od terminu złożenia wniosku. Oznacza to, że zasiłek po osobie, która zmarła do końca grudnia 2025 roku, zostanie wypłacony w wysokości 4 tys. zł, nawet jeśli wniosek złożysz w 2026 roku.
Kwota 7 tys. zł nadal może nie pokryć wszystkich kosztów pogrzebu, nawet skromnego.
– Wiele zależy od tego, gdzie odbywa się pochówek. W dużych miastach zawsze było drożej i to się nie zmieniło, natomiast na prowincji zdarzało się, że na podstawowy pochówek wystarczał zasiłek w wysokości 4 tys. zł – mówi nam Krzysztof Wolicki, szef Polskiego Stowarzyszenia Pogrzebowego.
Zasiłek pogrzebowy jest wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) lub Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w przypadku śmierci osoby ubezpieczonej, emeryta lub rencisty. Jeśli zmarły nie był ubezpieczony, ale po ustaniu ubezpieczenia pobierał np. zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, po jego śmierci także można otrzymać zasiłek pogrzebowy.
Jeśli zmarły nie był ubezpieczony, zasiłek może przysługiwać, jeżeli był członkiem rodziny osoby ubezpieczonej.
Zasiłek przysługuje:
Warunkiem jest pokrycie kosztów pogrzebu i posiadanie dokumentów to potwierdzających. Tylko wymienionym członkom rodziny zmarłego przysługuje zasiłek w wysokości 7 tys. zł, niezależnie od wysokości poniesionych kosztów pogrzebu. W pozostałych przypadkach przysługuje zasiłek do wysokości faktycznie poniesionych kosztów pochówku, nie więcej jednak niż 7 tys. zł.
Ważne! W przypadku poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, zasiłek pogrzebowy jest dzielony pomiędzy wnioskujących, proporcjonalnie do ich wydatków.
Formalności związane z przyznaniem i wypłatą zasiłku pogrzebowego załatwisz w ZUS, KRUS albo w Zakładzie Emerytalno-Rentowym MSWiA. Jeśli płacisz za pogrzeb – niezależnie od tego, czy jesteś bliskim zmarłego, czy np. pracownikiem domu pomocy społecznej – i starasz się o wypłatę świadczenia z ZUS, wypełniasz wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (Z-12).
W przypadku zasiłku z KRUS od 1 stycznia obowiązuje nowy formularz wniosku wraz z informacją do tego wniosku (KRUS SR-26). Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA udostępnia także wniosek na swojej stronie internetowej.
Niezależnie od instytucji musisz zgromadzić rachunki dokumentujące poniesione koszty pogrzebu. Jeśli oryginały rachunków zostały złożone w banku, potrzebne będą potwierdzone przez tę instytucję kopie. Ważne! Jeśli przysługuje ci zasiłek w pełnej wysokości 7 tys. zł, wystarczy dołączyć jeden rachunek, np. za urnę lub trumnę.
– Członkom rodziny osoby zmarłej przysługuje pełna kwota zasiłku, niezależnie od poniesionych kosztów pogrzebu – przypomina Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.
Potrzebny będzie także oryginał lub odpis aktu zgonu zmarłego. W przypadku urodzenia martwego dziecka, jeśli nie sporządzono aktu urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, konieczna będzie karta zgonu lub jej kopia albo zaświadczenie o martwym urodzeniu (bez względu na czas trwania ciąży), wydane przez uprawnione osoby, np. lekarza ginekologa-położnika lub położną. Jeżeli poród odbył się za granicą, potrzebny będzie akt zgonu albo akt urodzenia martwego dziecka.
Jeśli jesteś bliskim zmarłego, musisz także przedstawić oświadczenie o stopniu pokrewieństwa lub powinowactwa. Należy przygotować również dowód osobisty lub paszport do wglądu oraz numer konta do wypłaty świadczenia.
– W przypadku, gdy osoba zmarła była ubezpieczona lub była członkiem rodziny osoby ubezpieczonej, należy dołączyć zaświadczenie płatnika składek (np. pracodawcy) o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez osobę, której dotyczy wniosek, lub przez osobę zmarłą w dniu jej śmierci. Wymogu tego nie stosuje się wobec osób prowadzących działalność na własny rachunek ani osób z nimi współpracujących – mówi Beata Kopczyńska.
Jeśli masz zarejestrowany profil PUE/eZUS, możesz złożyć wniosek elektronicznie. Zaloguj się na Platformie Usług Elektronicznych (PUE/eZUS) i w katalogu usług wybierz "Złożenie dokumentu Z-12".
"Uzupełnij dane w formularzu elektronicznym i złóż dyspozycję sposobu odbioru korespondencji. Domyślnie korespondencja będzie kierowana elektronicznie poprzez PUE/eZUS. Możesz także wybrać odpowiedź w formie papierowej – z odbiorem osobistym, przez pełnomocnika lub pocztą tradycyjną" – czytamy na stronie ZUS.
Do wniosku dołącz pozostałe dokumenty, np. skany. Podpisz wniosek certyfikatem kwalifikowanym lub profilem zaufanym ePUAP i wyślij go elektronicznie do ZUS.
Jeżeli nie masz profilu PUE/eZUS, sprawę możesz załatwić osobiście albo listownie.
Wniosek o zasiłek wypłacany przez KRUS dostępny jest na stronie internetowej Kasy w zakładce "Formularze i wnioski" oraz w jej siedzibach. Druk wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego jest dostępny także w Punktach Obsługi Klienta ZER MSWiA oraz na stronie internetowej Zakładu w zakładce "Formularze".
– Coraz więcej osób przekazuje załatwienie formalności zakładom pogrzebowym. W takim przypadku potrzebne jest pełnomocnictwo; koszt opłaty skarbowej wynosi 17 zł – mówi Krzysztof Wolicki.
Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezłożenia wniosku w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje.
"Jeżeli złożenie wniosku w tym terminie było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok, zidentyfikowania osoby zmarłej lub z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, prawo do zasiłku wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu" – przypomina ZUS.
Przyjęty w 2025 roku przez rząd pakiet deregulacyjny wprowadził m.in. zasadę, że ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości nie wymaga wydania decyzji przez ZUS. Wyjątkiem są dwie sytuacje: gdy koszty pogrzebu poniosło więcej osób lub podmiotów i zasiłek trzeba podzielić oraz gdy koszty poniosła osoba inna niż członek rodziny.
Wypłata zasiłku pogrzebowego przez ZUS następuje nie później niż w terminie 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do stwierdzenia uprawnień.
Podobne zasady obowiązują w KRUS i ZER MSWiA. Zdarza się, że zmarły spełnia warunki do ubezpieczenia zarówno w ZUS, jak i w KRUS, jednak nie ma możliwości otrzymania zasiłku z obu instytucji jednocześnie.
Jeśli pogrzeb organizowany jest np. na koszt państwa, ale bliscy zmarłego ponieśli dodatkowe wydatki, przysługuje im zasiłek z ZUS, KRUS lub ZER MSWiA w pełnej wysokości.
"Możesz odwołać się do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Masz na to miesiąc od dnia jej otrzymania. Złożenie odwołania jest bezpłatne" – informuje ZUS.
W przypadku odmowy wypłaty zasiłku przez pozostałe instytucje również przysługuje droga sądowa.
Ewa Furtak