Wstecz

Wojenna Warszawa z lotu ptaka - nowa propozycja Muzeum Powstania Warszawskiego

Blisko dwa tysiące, w większości nigdzie niepublikowanych, fotografii lotniczych okupowanej Warszawy pozyskało Muzeum Powstania Warszawskiego. Zdjęcia tworzą nową, interaktywną ekspozycję, jakiej jeszcze nie było.

Fragment niemieckiego zdjęcia lotniczego centrum Warszawy wykonanego 28 grudnia 1944 r. Duże jasne pole w środku kadru to pl. Piłsudskiego, a z jego lewej strony - Ogród Saski.
MPW

Powiązane artykuły

Unikatowe zdjęcia - pokazujące, jak stolica Polski zmieniała się w czasie wojny - pochodzą z amerykańskich i brytyjskich archiwów, m.in. z National Archives and Records Administration – NARA, gdzie przechowywanych jest ponad 1 200 000 niemieckich fotografii lotniczych z okresu II wojny światowej. Przedstawiają one m.in. obszary, przez które przechodził front.

Fotografie prezentowane na stronie projektu „Korzenie Miasta" (https://korzeniemiasta.pl/) pokazują Warszawę z różnych okresów okupacji: sprzed Powstania Warszawskiego, z okresu walk na ulicach i już doszczętnie zburzoną po zakończeniu starć (jak na ilustracji - fragmencie zdjęcia lotniczego centrum Warszawy wykonanego 28. grudnia 1944 r. Duże jasne pole w środku kadru to pl. Piłsudskiego, a z jego lewej strony - Ogród Saski.). Fotografie te są bezcennym źródłem informacji o Warszawie. Uważny obserwator dostrzeże na nich zarówno obiekty i warstwy miasta, które przetrwały działania wojenne, jak i te, które przeminęły. Obok widocznych już na pierwszy rzut oka ulic i budynków odnaleźć można mniej rzucające się w oczy barykady, tramwaje, pojazdy, drzewa.

Wszystkie te zdjęcia są ostatnim spojrzeniem na Warszawę, miasto, które w ciągu zaledwie kilku lat przestało istnieć. Widać na nich i miasto sprzed 1939 roku, widać też proces jego niszczenia. – W tych fotografiach ukryte jest wielkie bogactwo informacji oraz wielki ładunek emocji – mówi Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego. – Zapraszamy wszystkich, którzy interesują się historią Warszawy, którzy chcą poznać historię i przedłużyć życie dawnej stolicy, do tworzenia kolejnych warstw tej fotograficznej mapy i wspólnego opracowywania tych wyjątkowych materiałów.

Jednak baza udostępnionych fotografii i liczba elementów, które można odnaleźć na zdjęciach, jest tak pokaźna, że zespół Muzeum Powstania Warszawskiego potrzebuje pomocy w poszukiwaniu i uzupełnianiu warstw mapy powstańczej Warszawy. Dlatego we współpracy ze studiem kreatywnym Science Now, Muzeum zainicjowało projekt „badań społecznościowych" (ang. „citizen science"), łączący bazę zdjęć z zaawansowanym systemem informacji geograficznej, który umożliwia poszukiwanie i dokumentowanie miejsc na współczesnej mapie Warszawy mających przedwojenną lub powstańczą przeszłość. - Muzeum Powstania Warszawskiego staje się prekursorem w wykorzystaniu „badań społecznościowych" w polskim muzealnictwie – uważa Jan Pomierny, prezes warszawskiego studia kreatywnego Science Now. – W ten sposób badaczami dawnej i współczesnej Warszawy mogą być nie tylko eksperci, ale i każdy z nas.

– Udostępnione przez Muzeum narzędzia, w tym cyfrowa platforma do analizy i badań fotografii niemieckich przelotów, to unikatowy instrument w rękach pasjonatów, specjalistów i wszystkich tych, którym bliskie są losy przedwojennej i powstańczej Warszawy – dodaje Łukasz Alwast, wiceprezes Science Now.

Pierwszą warstwę mapy zaproponowali sami Powstańcy – jak słusznie zauważyli, świadkami wojennych wydarzeń były m.in. drzewa. Choć często nie zdajemy sobie z tego sprawy, liczne drzewa, które rosną do dziś w Warszawie, pamiętają przedwojenną stolicę, a później lata okupacji i ciężkie walki z okresu Powstania Warszawskiego.

Ale drzewa to tylko jedna z wielu możliwych warstw mapy. Kolejne to: warszawskie tramwaje oraz powstańcze barykady. Każda z takich warstw stanowi osobny temat badań, obszar poszukiwań, który pozwala lepiej poznać korzenie naszego miasta. Jednak członkowie społeczności opracowującej zbiór zdjęć, mogą proponować kolejne nowe warstwy.